{"id":45,"date":"2015-08-03T22:34:01","date_gmt":"2015-08-03T21:34:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/kimun\/?p=45"},"modified":"2015-08-03T22:35:12","modified_gmt":"2015-08-03T21:35:12","slug":"mapurbe-iraungi-arte-iraun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/kimun\/2015\/08\/03\/mapurbe-iraungi-arte-iraun\/","title":{"rendered":"Mapurbe: iraungi arte iraun."},"content":{"rendered":"

XIX. mendearen bukaera eta XX. mendearen hastapenetan migrazio prozesu luzea abiatu zen Txilen. Araucaniako (edo Txile hegoaldeko) lurraldetik ehunka maputxe Santiagora, Txileko hiriburura hurbildu ziren, bizitza duinago baten bila. Artean, Txileko gobernuarekiko harremanak gaiztoturik zeuden gerra osteko lur-banaketan gertatutako iruzurraren ondorioz. Maputxeak lurrik gabe geratu ziren, erabateko txirotasunean; modernizazioaren atarian ziren, ortozik.<\/p>\n

Santiago erritmo bizian ari zen hazten. Espazio berri bila abiatu ziren maputxeak, hiriaren bazterrean, garai hartan Mapocho ibaiari zerion kiratsetik gertu. Poliki-poliki auzolanaz baliaturik, espazio berriak sortu zituzten; espazio berri haietan haien kantuak eta kontuak berreskuratu ahal izan zituzten, haien hizkuntzan mintzo, haien izaera zaharrari eutsi ahal izan zioten elkartzeko eta harremantzeko kodeak sorturik.
\nMaputxeek duten usain erromantiko eta misteriotsua porlanezkoa bihurtu da; errepideak ama lurra irentsi du eta bertan datza lo, kabroi batek esplotaturik.<\/p>\n

Garbitzaile, okin eta azoketako salerosleen seme-alabak dira, eskulanaren merkatuan haien bizitzaren obrak dira. Eta bizitzari berari egin behar diote kontu.<\/p>\n

Ama, amandrea, historiaren erbesteratua. Herriaren alaba. Hegoaldetik hiriburura semeak eta alabak erditzera etorria.
\nAitak herrimina alkoholaren eldarnioan ezkutatu du eta seme-alabak aberatsen zerbitzariak dira infernuzko hirian.
\nEguzkia eta ekaitza dituzte senide, euria da haien lur odolustuan.<\/p>\n

David A\u00f1i\u00f1ir migrazio haietako semea da, baina baita bizirauteko bidezidor haietatik sorturiko semea ere: mapurbea. Maputxe berbari buelta eman, eta unean uneko errealitatea aintzat harturik, herri-hiri analogiatik eratorritako bizilaguna.<\/p>\n

Berak argitaraturiko olerki bilduman hizkuntza gordinean darabiltza aipaturiko dikotomia, analogia eta kontraesanak.
\nIraganari eutsiz, orainaldian bizitzen ikasi duen historiaren lekukoa da baina berdin irakurtzea dago marichi weu<\/em> haren esaldien lerroartean, larruzko jaka eta eguzki betaurrekoak jantzita.<\/p>\n

Mapurbe<\/em><\/strong>
\nSomos mapuche de hormig\u00f3n <\/em><\/strong>
\nDebajo del asfalto duerme nuestra madre<\/em><\/strong>
\nExplotada por un cabr\u00f3n.<\/em><\/strong><\/p>\n

Nacimos en la mierdopolis por culpa del buitre cantor<\/em><\/strong>
\nNacimos en panader\u00edas para que nos coma la maldici\u00f3n<\/em><\/strong><\/p>\n

Somos hijos de lavanderas, panaderos, feriantes y ambulantes <\/em><\/strong>
\nSomos de los que quedamos en pocas partes <\/em><\/strong><\/p>\n

El mercado de la mano de obra <\/em><\/strong>
\nObra nuestras vidas <\/em><\/strong>
\nY nos cobra<\/em><\/strong><\/p>\n

Madre, vieja mapuche, exiliada de la historia<\/em><\/strong>
\nHija de mi pueblo amable<\/em><\/strong>
\nDesde el sur llegaste a parirnos <\/em><\/strong>
\nUn circuito el\u00e9ctrico raj\u00f3 tu vientre <\/em><\/strong>
\nY as\u00ed nacimos grit\u00e1ndoles a los miserables<\/em><\/strong>
\nMarri chi weu!!!!<\/em><\/strong>
\nEn lenguaje lactante.<\/em><\/strong><\/p>\n

Padre, escondiendo tu pena de tierra tras el licor <\/em><\/strong>
\nCaminaste las ma\u00f1anas heladas enfri\u00e1ndote el sudor<\/em><\/strong><\/p>\n

Somos hijos de los hijos de los hijos <\/em><\/strong>
\nSomos los nietos de Lautaro tomando la micro <\/em><\/strong>
\nPara servirle a los ricos <\/em><\/strong>
\nSomos parientes del sol y del trueno <\/em><\/strong>
\nLloviendo sobre la tierra apu\u00f1alada<\/em><\/strong><\/p>\n

La l\u00e1grima negra del Mapocho<\/em><\/strong>
\nNos acompa\u00f1\u00f3 por siempre <\/em><\/strong>
\nEn este santiagoniko wekufe maloliente.<\/em><\/strong><\/p>\n

David A\u00f1i\u00f1ir, Mapurbe 2004<\/strong><\/p>\n

\"Javiera<\/a>

Javiera Valle Tororen marrazkia<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

XIX. mendearen bukaera eta XX. mendearen hastapenetan migrazio prozesu luzea abiatu zen Txilen. Araucaniako (edo Txile hegoaldeko) lurraldetik ehunka maputxe Santiagora, Txileko hiriburura hurbildu ziren, bizitza duinago baten bila. Artean, Txileko gobernuarekiko harremanak gaiztoturik zeuden gerra osteko lur-banaketan gertatutako iruzurraren … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[5,3,6,4],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/kimun\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/kimun\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/kimun\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/kimun\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/kimun\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/kimun\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/kimun\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45\/revisions\/49"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/kimun\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/kimun\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/kimun\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}