{"id":557,"date":"2016-05-21T17:19:38","date_gmt":"2016-05-21T17:19:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/?p=557"},"modified":"2016-06-05T06:44:40","modified_gmt":"2016-06-05T06:44:40","slug":"hizkuntzen-historia-sozialaz-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/2016\/05\/21\/hizkuntzen-historia-sozialaz-1\/","title":{"rendered":"Hizkuntzen historia sozialaz (bat)"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-561 alignright\" src=\"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2016\/05\/503.jpg\" alt=\"503\" width=\"150\" height=\"218\" \/>Liburu txiki meheen zalea naiz. Poltsikoan eramateko moduko\u00a0liburuak maite ditut; ahal dela 300 orrialde baino gutxiagokoak. Autobusa, kalea, parkea&#8230; leku oro leku ona da, liburua ateratzeko eta irakurtzeko.<\/p>\n<p>Aurrekoan liburutegira joan eta Euskaltzaindiaren liburukote bat ikusi nuen: <em><strong>Euskararen Historia Soziala lantzeko Eredu Metodologikoa<\/strong><\/em>. To eta no! 750 orrialde, ia bi kiloko pisua&#8230; eta, hala ere, hartu egin nuen.<\/p>\n<p>Gustukoa dut\u00a0Zalbideren idazkera&#8230; Bitxia egiten zait: zehatza eta argia da, baina badu halako ukitu barroko\u00a0atsegin bat. Hitzaurrean liburu <strong>heterogeneoa<\/strong> dela dio Zalbidek, xede askoetarako sortua, eta askotariko irakurleak gogoan dituena. Harek onartzen du gutako askok ez dugula izango hainbeste orrialde irakurtzeko ez gogorik, ez astirik eta ez beharrik; hortaz,\u00a0nork zer irakurri gomendatzen du. Neuri \u2014zerbait izatekotan\u2014 bigarren eta zazpigarrena zegozkidala ulertu nuen.<\/p>\n<p>Garai batean liburuak beste modu batean hartzen\u00a0nituen. Gustukoak ez nituenak\u00a0ere erraz asko irakurtzen nituen goitik behera, bestela ezer galduko nuelakoan. Ohartu naiz\u00a0selektiboxeagoa izatea komeni dela&#8230; Azken batean, astean liburu bat irakurriz gero, datozen 20 urtean 1.000 liburu inguru besterik ezin izango dut irakurri.\u00a0Hobe ondo hautatzea ;-). Hortaz, Zalbideri kasu egin diot eta bi kapitulu horiei ekin diet.<\/p>\n<p>Bigarren kapituluan soziolinguistikaren lerro nagusiak errepasatu eta \u00a0hizkuntzaren historia sozialak\u00a0<strong>6 lan arlo<\/strong>\u00a0behar dituela proposatu du: (1) Hizkuntzalaritza soziohistorikoa, soziolinguistika historiko barazionista; (2) Hizkuntza-soziologia diakronikoa; (3) Historia soziala eta hizkuntzak; (4) Hizkuntzalaritza historikoa eta gizartea; (5) (Sozio)pragmatika historikoa; (2) Bestelako lanak (historia kulturala, geografiazko historia, arkeologia, diskurtsoaren analisia&#8230;).\u00a0Gaizki ulertu ez badut, <strong>azentua non jarri da gakoa<\/strong>: hizkuntzan, gizartean, pragmatikan, historian&#8230;<\/p>\n<p>Zazpigarren kapituluak, bestalde, material\u00a0soziolinguistikoa\u00a0sailkatzeko 5 dimentsio eta 6 azterbide proposatzen ditu.<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"text-decoration: underline\">Dimentsioak:<\/span> (1)\u00a0<strong>hizkuntza-erabilera<\/strong>, (2)\u00a0<strong>hizkuntza-gaitasuna,<\/strong> (3)\u00a0<strong>hizkuntzaren barne-osaera<\/strong>, (4)\u00a0<strong>gizarte-giroa<\/strong>, (5)\u00a0<strong>iritziak-jarrerak-jokabideak&#8230;<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li><span style=\"text-decoration: underline\">Azterbideak<\/span>: (A)\u00a0<strong>Deskriptiboa<\/strong> (gauzak nola daude, leku eta una jakin batean?); (B)\u00a0<strong>Zinetikoa\u00a0<\/strong>(gauzen bilakaera nola joan da?), (C)\u00a0<strong>Dinamikoa<\/strong> (zergatik gertatu da gertatu dena? zeintzuk fenomeno gertatu dira era berean?), (D)\u00a0<strong>Prospektiboa<\/strong>\u00a0 (nolako geroa espero dugu?), (E)\u00a0<strong>Kontrastiboa<\/strong> (nora goaz eta nora joan nahi genuke?), (F)\u00a0<strong>Preskriptiboa<\/strong> (zer egin behar da, zuzen dagoenari eusteko eta oker dagoena zuzentzeko?)<\/li>\n<\/ul>\n<p>Hortaz, dimentsio eta azterbide horiekin matrize bat osatu nahi dute, eta aztertu nahi dugun garaiari buruz\u00a0ditugun datuak matrize horretan sailkatu, irakurketa errazteko. Matrizearen aurreko bertsioa<em><strong> Bat aldizkarian<\/strong><\/em> argitaratu zuen Lionel Jolyk\u00a0orain dela urte batzuk:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2016\/05\/Sin-nombre.png\" rel=\"attachment wp-att-566\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-566 size-large aligncenter\" src=\"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2016\/05\/Sin-nombre-1024x745.png\" alt=\"Sin nombre\" width=\"584\" height=\"425\" srcset=\"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2016\/05\/Sin-nombre-1024x745.png 1024w, https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2016\/05\/Sin-nombre-300x218.png 300w, https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2016\/05\/Sin-nombre-768x559.png 768w, https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2016\/05\/Sin-nombre-412x300.png 412w, https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2016\/05\/Sin-nombre.png 1713w\" sizes=\"(max-width: 584px) 100vw, 584px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Lehen begiratuan, eredu konplexu eta sofistikatua dirudi&#8230; baina oso-oso arrazionala iruditzen zait. Erabilgarria iruditzen zaizue garai jakin batean gertatu dena azaltzeko? Bai, ezta? Gaur egungo egoera taula horren arabera azaltzeko gai izango zinatekete?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Liburu txiki meheen zalea naiz. Poltsikoan eramateko moduko\u00a0liburuak maite ditut; ahal dela 300 orrialde baino gutxiagokoak. Autobusa, kalea, parkea&#8230; leku oro leku ona da, liburua ateratzeko eta irakurtzeko. Aurrekoan liburutegira joan eta Euskaltzaindiaren liburukote bat ikusi nuen: Euskararen Historia Soziala &hellip; <a href=\"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/2016\/05\/21\/hizkuntzen-historia-sozialaz-1\/\">Jarraitu irakurtzen <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[35,68,25,67],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/557"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=557"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/557\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":591,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/557\/revisions\/591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=557"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=557"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=557"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}