{"id":496,"date":"2016-03-30T06:16:28","date_gmt":"2016-03-30T06:16:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/?p=496"},"modified":"2021-03-26T18:05:20","modified_gmt":"2021-03-26T18:05:20","slug":"orhiko-xoria","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/2016\/03\/30\/orhiko-xoria\/","title":{"rendered":"Orhiko xoria"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/strong><\/p>\n

BAGA – “Orhipean”<\/strong> da euskal kultura ezagutzeko gidalibururik ezagunena, bai atzerritarrentzat eta bai euskaldunentzat. Euskaraz, gaztelaniaz, frantsesez, ingelesez eta katalanez argitaratu da. Lan dibulgatiboa da, atsegina eta entretenigarria, sakontasunik galdu gabe. Irakurri dudanez, Guggenheim<\/strong> museoa da Euskal Herrian Orhipean liburua gehien saltzen den lekua. Bitxia da. “Kanpotik heldu denak modernitatea ikusteko adinako jakin-mina baitu non dagoen jakiteko”<\/em> \u2014dio Xamarrek.<\/p>\n

BIGA –<\/strong> Zuberoko esaera zaharrak halaxe dio: “Orhiko txoria, Orhin laket”<\/em><\/strong>. Menditik bestaldean \u2014Aezkoan, alegia\u2014 antzera esan ohi dute: Orhiko txoria, Orhira tira<\/em><\/strong>. Hitz ezberdinak, baina sentimendu bera, mugarik ez baita ipar eta hegoaren artean [Niko Etxarten kantuaz akordatzen? “Mugatik bi aldeetan beita Eskual Herria”<\/strong><\/a>]<\/em>. Dena den, Orhi ez da bakarra… bada besterik, antzeko mezua zabaltzen: Gorbeiako beleak, Gorbeiako jokerea. Oizko txoria, beti Oizera.\u00a0Anbotoko beleak, Anbotora nahi.<\/em><\/p>\n

HIRUR-<\/strong> Agur Xiberua <\/strong><\/em>kanta nork ez daki Zuberoan? Pierre Bordazarre Etxahun-Irurik idatzi zuen 1946an eta herriminaren<\/strong> abesti paradigmatikoa dateke. Azken ahapaldian horrek ere Orhiko Xoriaren aipua dakar:<\/p>\n

Ametsa lag\u00fcn nezak \/\u00a0Ni Atharratzerat \/\u00a0Ene azken eg\u00fcnen han iragaitera \/\u00a0Orhiko txoriaren khant\u00fcz behatzera \/ …<\/em><\/p><\/blockquote>\n

LAUR –<\/strong> Joseba Sarrionandiak “Han izanik hona naiz”<\/em> <\/strong>saiakera liburua idatzi zuen 1992an. Izenburua Oihenartek jasotako atsotitz batetik hartu zuen. Gerora,\u00a0Hitzen ondoeza<\/strong><\/em>\u00a0liburuan\u00a0azaldu zuen\u00a0atsotitz horren esanahia:<\/p>\n

Behiala, hegaztiak ere mintzo ziren sasoian, xori bat\u00a0neguan hotzak hilda inguratu omen zen habia batetara. Habian beste xori bat bizi zen eta, hura\u00a0handik ateratzeko asmoarekin, txori heldu berriak esan omen zion: \u2018Orhin ekia bero\u2019. Habiako\u00a0xoriak, engainuaz oharturik, erantzun omen zuen: \u2018Han izanik hona naiz\u2019 <\/em><\/p><\/blockquote>\n

BORTZ<\/strong> – Kantu herrikoi bat ere bada, Orhiko xoria<\/strong>\u00a0izenburu duena. Hainbat bertsio grabatu izan dira; baina nik Erramun Martikorenaren ahotsean dut gustukoen (hemen<\/a><\/strong>). Horrek ere herrimina eta malenkonia zipristitzen ditu:<\/p>\n

Orhiko xoria Orhin bakean da bizitzen. \/\u00a0Bere larre-sasietan ez da hura unhatzen. \/\u00a0Han zen sortu, han handitu, han ari zen maitatzen; \/\u00a0Han bere umen artean goxoki du kantatzen.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

SEI –<\/strong> Orhiko Xoriak Joseba Sarrionandiaren beste olerki bat ekartzen dit gogora: Nekez uzten du bere sorterria<\/strong> (hemen<\/a><\/strong>, Mikel Laboaren ahotsean):\u00a0<\/em><\/p>\n

Nekez uzten du bere sorterria \/\u00a0sustraiak han dituenak. \/\u00a0Nekez uzten du bere lurra zuhaitzak \/\u00a0ez bada abaildu eta oholetan. \/\u00a0Ez du niniak begia uzten\u00a0<\/em>ez bada erroi edo arrubioen mokoetan. \/\u00a0Nekez uzten du gezalak itsasoa \/\u00a0ez hare harriak basamortua. \/\u00a0Ez du liliak udaberria uzten \/\u00a0ez elurrak zuritasuna. \/\u00a0Bere sorterria nekez uzten du \/\u00a0sustraiak han dituenak.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

ZAZPI –<\/strong> Egun, ordea, jendeak erruz uzten du bere sorterria<\/strong>, ihesean… Europa pu\u00f1etero<\/em> honetan\u00a0aterperik aurkitzen ez badu ere.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

BAGA – “Orhipean” da euskal kultura ezagutzeko gidalibururik ezagunena, bai atzerritarrentzat eta bai euskaldunentzat. Euskaraz, gaztelaniaz, frantsesez, ingelesez eta katalanez argitaratu da. Lan dibulgatiboa da, atsegina eta entretenigarria, sakontasunik galdu gabe. Irakurri dudanez, Guggenheim museoa da Euskal Herrian Orhipean liburua … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[57,58,56],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/496"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=496"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/496\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2483,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/496\/revisions\/2483"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=496"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=496"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=496"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}