{"id":3004,"date":"2024-01-03T20:48:24","date_gmt":"2024-01-03T20:48:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/?p=3004"},"modified":"2024-03-16T21:00:11","modified_gmt":"2024-03-16T21:00:11","slug":"lyon-eta-frankoproventzera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.garabide.eus\/blogak\/allartean\/2024\/01\/03\/lyon-eta-frankoproventzera\/","title":{"rendered":"Lyon eta frankoproventzera"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

IAZKO UDAN, Lyon eta inguruetan ibili ginen oporretan. Hainbat apunte jaso nituen, orain arte garbira pasatzeko parada izan ez badut ere. <\/p>\n\n\n\n

1.<\/p>\n\n\n\n

Lyon frankoproventzera hizkuntzaren eremuan dago. Frankoproventzera Frantzia, Italia eta Suitzako hainbat lurraldetan mintzatzen da, eta hiru estatu horien arteko mugaldeetan du indar gehien.<\/strong> Lyonen presentzia urria du. Bisitaldian aipamen bat edo beste entzun genuen, baina ezer gutxi…<\/p>\n\n\n\n

2.<\/p>\n\n\n\n

Euskara, katalana, alsaziera edota bretoiera alde batera utzita, linguistika klasikoak bi eremutan <\/strong>banatu ohi zituen Frantziako hizkuntzak: oc <\/em><\/strong>hizkuntzak (okzitanieraren eremukoak) eta oil <\/em><\/strong>hizkuntzak (egungo frantsesaren oinarriak). Frankoproventzera trantsizio modukotzat jotzen zen, eta izenik ere ez zuen izan, 1873 urtera arte. Graziadio-Isa\u00efa Ascoli <\/strong>hizkuntzalari italiarra izan zen, hain zuzen ere, urte horretan Rh\u00f4ne-Alpes zonaldeko aldaerak frankoproventzera <\/strong>etiketapean sailkatzea proposatu zuena. Harek garbi ikusi zuen frankoproventzera ez dela bi hizkuntzen arteko nahastura berankorra, baizik eta hizkuntza beregaina, eskubide osoz.<\/p>\n\n\n\n

3.<\/p>\n\n\n\n

Horregatik, hizkuntzalariek asmatutako hizkuntza<\/strong> izatearen fama du frankoproventzerak, hizkuntza imajinatua izatea, alegia (gainerako hizkuntzak ere, neurri batean, imajinatuak izan ez balira bezala).<\/p>\n\n\n\n

Ascolik continuum linguistikoen ideia <\/strong>defendatzen zuen. Haren ustez, erreza da bereiztea nederlandera estandarra non amaitu eta alemaniera estandarra non hasten den. Ez da horren erraza, ordea, nederlanderaren aldaerak non amaitzen diren eta alemanieraren aldaerak non hasten diren jakitea. Kontu linguistikoak dira, baina baita politikoak ere.<\/p>\n\n\n\n

4.<\/p>\n\n\n\n

70ko hamarkada aipatu ohi da nazionalismo francoproventzalaren sorrera gisa. Garai hartan sortu zen Arpitania <\/strong>neologismoa, proiektua eta lurraldea izendatzeko. Hizkuntzari ere arpitanoa <\/strong>deitu zitzaion.<\/p>\n\n\n\n

Mugimendu interesgarria izan zen: kulturala eta politikoa<\/strong> aldi berean. Aostako bailaran hartu zuen indarra, bereziki. Horri buruzko dokumental bat dago sarean: https:\/\/vimeo.com\/41194738<\/a>. Antza denez, Krutwig <\/strong>(bai, bai… “gure” Krutwig) tartean ibili zen eta izan zuen nolabaiteko zerikusia mugimendu horren sorreran. Artikulu bat idatzi zuen Arno de Mendiguri <\/em>ezizenarekin, Arpitaniak kultura zein hizkuntzaren aldetik proiektu beregaina izan behar zuela defendatzeko.<\/p>\n\n\n\n

4.<\/p>\n\n\n\n

Natalia Bichurina-k eta Christiane Dunoyer-ek Saboiako egoera soziolinguistikoa aztertu zuten 2021ean. Bost hiztun-tipo definitu zituzten:<\/p>\n\n\n\n